الملا فتح الله الكاشاني

14

تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )

مطمئن ببينيم و بفراغت بنشينيم آيه آمد كه وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وعده داد خدا آنان را كه گرويده‌اند مِنْكُمْ از شما وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ و كردند كارهاى شايسته لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ هر آينه البته خليفه گرداند خدا ايشان را فِي الْأَرْضِ در زمين كفار از عرب و عجم كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ هم چنان كه خليفه گردانيده شده‌اند و حفص استخلف بفعل معلوم خوانده يعنى همچنانكه خليفه گردانيد خداى آنانرا كه بودند مِنْ قَبْلِهِمْ پيش از ايشان يعنى بنى اسرائيل كه زمين مصر و شام بديشان داد بعد از هلاكت جبابرة تا تصرف كردند در آن چنان كه تصرف ملوك در ممالك خود و در اندك زمانى حق تعالى بوعدهء مؤمنان وفا نموده جزاير عرب و ديار كسرى و بلاد روم بديشان ارزانى فرموده اميد كه جميع اطراف و اكناف مشارق و مغارب به حكم ليظهره على الدين كله بحوزه تصرف ملازمان سدهء شرع نبوى و متابعان احكام مصطفوى درآيند وَ لَيُمَكِّنَنَّ و هر آينه متمكن و ساكن سازد و با قوت گرداند لَهُمْ براى مؤمنان صالح دِينَهُمُ دين ايشانرا الَّذِي ارْتَضى لَهُمْ آن دينى كه پسنديده و برگزيده است براى ايشان يعنى دين اسلام را بر همهء اديان غالب گردانيد وَ لَيُبَدِّلَنَّهُمْ و هر آينه بدل دهد ايشانرا مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ از پس ترس ايشان از شر دشمنان أَمْناً ايمنى از ايشان يَعْبُدُونَنِي در حالتى كه حق تعالى اين وعدهء استخلاف داد اهل ايمانرا كه بپرستيد مرا لا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئاً شريك نسازيد به من چيزيرا يعنى خلافت و حكومت و جاه ايشانرا از عبادت و توحيد بازندارد وَ مَنْ كَفَرَ و هر كه مرتد شود يا كفران ورزد در اين نعمت بَعْدَ ذلِكَ بعد از اين وعده يعنى پس از راست شدن آن فَأُولئِكَ پس آن گروه مرتد يا كافر نعمت هُمُ الْفاسِقُونَ ايشان فاسقانند يعنى كاملان در فسق به جهت مرتد شدن بعد از وضوح اين آيات و كفران ورزيدن به اين نعمت عظيمه بدانكه علما را اختلافست در آيهء مذكوره بعضى برآنند كه وارد است بر اصحاب پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و نزد جمعى ديگر عامست در جميع امت محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و اين قول ابن عباس است و مجاهد و از اهل البيت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم منقولست كه اين آيه در حق آل پيغمبر ورود يافته و عياشى باسناد خود از على بن الحسين آورده كه اين آيه تلاوت نمود و فرمود به خدا سوگند كه ايشان شيعيان مااند حق تعالى در حق ايشان اين انعام فرمايد بر دست مردى از ما كه مهدى اين امت و شخصى است كه حضرت رسالت پناهى فرموده كه اگر باقى نماند